Altrecht Bipolair

Altrecht Bipolair

Altrecht

Altrecht Bipolair biedt ambulante behandeling. De behandeling bestaat uit zowel individuele behandeling als groepsbehandeling. Indien nodig kan de behandeling uitgebreid worden met deeltijd of klinische opname.

Hoofd- en sublocatie

Nieuwe Houtenseweg 12
3524SH Utrecht

Leeftijdscategorie
19-25 jaar
26-64 jaar
> 65 jaar
Beschrijving

Altrecht Bipolair biedt zorg aan (jong)volwassenen vanaf 18 jaar met een bipolaire stoornis of verdenking op een bipolaire stoornis. Vooral wanneer een behandeling elders niet voldoende geholpen heeft of wanneer er sprake is van bijkomende psychische problemen of lichamelijke problemen.

Contra-indicaties

Wanneer patiënten structureel thuis bezocht moeten worden en buiten het verzorgingsgebied van Altrecht wonen.

Hoe wordt bepaald of een patiënt in aanmerking komt?

In principe worden alle patiënten met een bipolaire stoornis of verdenking hierop in behandeling genomen. Bij de helft van de patiënten is sprake van heel complexe problematiek.

DSM V classificatie
  • Bipolaire I stoornis
  • Bipolaire II stoornis
  • Ongespecificeerde bipolaire stoornis
  • Bipolaire stoornis door een somatische oorzaak

Comorbide problematiek:

  • Persoonlijkheidsstoornissen
  • Angststoornissen
  • Stoornissen in middelengebruik
Waar bestaat de diagnostiek uit?

De diagnostiek bestaat uit:

  • een gesprek met een arts en psychiater, waarbij het belangrijk is dat de patiënt samen met een naaste naar het gesprek komt (duur 2 uur)
  • een vervolg afspraak met een psycholoog voor een gestructureerd interview naar de psychische klachten (duur 2 uur)
  • een advies gesprek met de arts en een verpleegkundige (duur 1 uur)

Aanvullend diagnostisch traject:
Wanneer na dit traject de diagnostiek niet helder is kan een vervolg traject afgesproken waarin de stemming een half jaar tot jaar gevolgd wordt aan de hand van de LifeChart Methode (stemmingsgrafiek). Daarnaast kan een persoonlijkheidsonderzoek plaats vinden.

Hoe onderscheidt dit zich van reguliere diagnostiek?

Door de afname van een gestructureerd interview, gebruik van meerdere meetinstrumenten en de mogelijkheid van een aanvullend diagnostisch traject.

Hoe intensief is deze voor de patient?

Een reguliere intake behelst 3 bezoeken van 1-2 uur aan de polikliniek en de patiënt wordt gevraagd een naaste mee te nemen.
Wanneer er na de intake diagnostische onduidelijkheid is en er gekozen wordt voor een diagnostisch traject duurt dit meestal 6-12 maanden.

Welke instrumenten worden er gebruikt bij diagnostiek?

Diagnostiek naar bipolaire stoornis en comorbiditeit:

  • Structured Clinical Interview for DSM-IV disorders Axis I (SCID-I)
  • Questionnaire for  Bipolar Disorders  deel B (QBP-NL 2.0-SF  deel B)
  • Bipolariteits Index (BI)

Screening:

  • Jeugd Trauma Vragenlijst (JVT)
  • Autism spectrum Quotient  (AQ-NL)
  • Vragenlijst voor Kenmerken van de Persoonlijkheid (VKP)

Ernstmaten:

  • Brief Symptom Inventory (BSI)
  • Inventory Depressive Symptoms- Self Rating (IDS –SR)
  • Altman Self Rating Mania Scale (ASRM)
Behandeling
Ambulant
Deeltijdbehandeling
Klinisch (open)
Beschrijving

Altrecht Bipolair biedt ambulante behandeling. De behandeling bestaat uit zowel individuele behandeling als groepsbehandeling. Indien nodig kan de behandeling uitgebreid worden met deeltijd of klinische opname.
Thema’s die in de behandeling aan de orde komen:

  • voorlichting over de bipolaire stoornis;
  • medicatie voor de behandeling en het voorkómen van klachten;
  • hulp bij het accepteren van de aandoening;
  • hulp bij het verwerken van de gebeurtenissen die aan de diagnose vooraf gingen;
  • adviezen bij het leren omgaan met een stemmingsstoornis;
  • ondersteuning en begeleiding voor eventuele bijkomende problematiek;
  • psychotherapie (op indicatie);
  • psychologisch onderzoek (op indicatie).

Op de afdeling werken psychiaters (ook in opleiding), sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, psychologen en psychotherapeuten. De basis van de behandeling is begeleiding door een SPV of verpleegkundig specialist en een psychiater. Op basis van de individuele hulpvraag wordt de behandeling uitgebreid.

 

Naam en beschrijving
Groepsinterventie bij patiënten met overmatig middelengebruik en een bipolaire stoornis
Doelgroep

Patiënten met een bipolaire stoornis waarbij sprake is van overmatig middelengebruik en die geen gebruik maken van het reguliere aanbod in de verslavingszorg waarbij de behandeling van de stemmingsproblematiek vaak onvoldoende geïntegreerd wordt.

Methodiek

De interventie bestaat uit een training, waarin psycho-educatie (gebaseerd op motivational interviewing), leefstijltraining (gebaseerd op CGT) en psycho-educatie wordt aangeboden. De training bestaat uit een individuele intake en 12 wekelijkse groepsbijeenkomsten.

Beoogde effecten

Verminderen van het middelen gebruik en stabilisatie van de stemming

Hoe intensief is deze voor de patiënt?

De patiënt wordt gevraagd extra vragenlijsten in te vullen en een stemmingsgrafiek in te vullen.

Effectiviteitsonderzoek

Bij start

  • QBP-NL 2.0 SF (Questionnaire Bipolar Disorders) deel A door behandelaar
  • QBP-NL 2.0 SF (Questionnaire Bipolar Disorders) deel B door patiënt

Het betreft een vragenlijst om demografische gegevens, details van het ziektebeloop, medicatiegebruik en de familie-anamnese in kaart te brengen

Voor en na de interventie:
Patiënten:

  • ASRM (ernst manie)
  • IDS-SR (ernst depressie)
  • Mate-Q (Meten van Addicties voor Triage en Evaluatie)

Voor, tijdens en na de interventie houdt de digitaal een LifeChart (stemmingsgrafiek)

Naam en beschrijving
EMDR bij patiënten met PTSS klachten en een bipolaire stoornis
Doelgroep

Mensen met trauma gerelateerde klachten en een bipolaire stoornis. De traumatische gebeurtenissen kunnen recent of langer geleden hebben plaatsgevonden en samenhangen met gebeurtenissen door de stoornis, zoals opnames, separaties, schaamtevolle gebeurtenissen in de manie. Daarnaast kan het gaan om trauma's die niet gerelateerd zijn aan de bipolaire stoornis.

Methodiek

Tot op heden is men terughoudend geweest met psychotherapeutische behandelingen bij trauma-gerelateerde klachten vanwege het risico op stemmingsinstabiliteit. De ervaring leert dat EMDR wel veilig toegepast kan worden bij patiënten met een bipolaire stoornis. Voorwaarde is dat de behandeling van het trauma gedaan wordt door een gespecialiseerde psychotherapeut en goed ingebed is in de lopende behandeling van de bipolaire stoornis.
 

Beoogde effecten
  • Verminderen van de trauma gerelateerde klachten waardoor de stressgevoeligheid in de interepisodische periode vermindert waardoor de kwetsbaarheid voor een volgende episode vermindert.
  • Stabilisatie van de stemming
Hoe intensief is deze voor de patiënt?

Een EMDR sessie duurt 90 minuten. De behandeling beslaat maximaal 12 sessies. De patiënt wordt gevraagd extra vragenlijsten in te vullen.

Effectiviteitsonderzoek

Onderzocht wordt of het standaard EMDR protocol aangepast moet worden voor het behandelen van trauma-gerelateerde klachten bij mensen met een bipolaire stoornis. De behandeling is gebaseerd op het EMDR protocol van grondlegger Shapiro wat naar het Nederlands vertaald en aangepast is door E. ten Broek, A de Jongh en H. Hornsveld (2015). In 2018 start een gerandomiseerd onderzoek waarbij de effectiviteit van EMDR vergeleken wordt Treatment as Usual (TAU).

Uitstroomcriteria

Omdat de bipolaire stoornis een beloopsziekte is met een sterke neiging tot recidiveren, en veel mensen ook medicatie krijgen waarvoor controle bij een specialist nodig is, blijven mensen langdurig in behandeling. Regelmatig verandert de hulpvraag van hoogintensief naar laagintensief.

Waar worden patiënten naar door- of terugverwezen?

Naar de specialistische GGZ, de basisGGZ of de huisarts.

Is er een terugval aanbod?

De behandeling van de bipolaire stoornis richt zich primair op het voorkomen van terugval en het leren omgaan met vroege signalen van terugval om zo, door tijdig ingrijpen, ernstige recidieven te voorkomen.

Met welk instrument wordt de uitstroom getoetst/vastgesteld?

Altrecht bipolair heeft in samenwerking met GGZ inGeest/VUmc zorgpaden ontwikkeld op basis waarvan zorg wordt toegewezen. Deze zorgpaden worden toegewezen op basis van de ernst van een stemmingsepisode of inter-episodische periode, gemeten met de CGI-BP en de GAF. Ook wordt op basis van de zorgpaden bepaald of de behandeling eventueel afgesloten kan worden.

Hoe wordt een second opinion aangevraagd?

De patiënt wordt eenmalig gesproken door een psychiater bij voorkeur samen met een naastbetrokkene.
Na de second opinion krijgen zowel de patient en de verwijzer een verslag van de second opinion met tevens het advies.

Voor vragen over een second opinion kan de verwijzer overleggen met een van de psychiaters van de afdeling via 030-2308600 of via een verwijsbrief.

Naam
dr.
E.J.
(Eline)
Regeer
Specialisatie

Tijdige herkenning van de bipolaire stoornis, psychosociale interventies en medicamenteuze behandeling.

 

Contactgegevens

(030) 230 86 00 - e.regeer@altrecht.nl

Naam
drs.
J.W.
(Janwillem)
Renes
Specialisatie

Organisatie en kwaliteit van zorg voor mensen met stemmingsstoornissen, in bijzonder bipolaire stoornis

Contactgegevens

(030) 230 86 00 - j.renes@altrecht.nl

Consultatie en adviesmogelijkheden voor verwijzers

Behandelaren binnen en buiten Altrecht kunnen terecht bij Altrecht Bipolair voor consultatie & advies. De consultatie wordt geboden door de psychiaters, de GZ psycholoog en incidenteel de verpleegkundig specialist.

Hoe doen we dit?

Behandelaren zijn tijdens kantoortijden telefonisch bereikbaar. Ook kan er via e-mail advies gegeven worden. Tevens zijn zij bereikbaar via het e-mail adres van de afdeling, te vinden op de website (infobipolair@altrecht.nl).

Beschrijving doelstelling zorgaanbod

De doelstelling van Altrecht bipolair is diagnostiek naar en behandeling van bipolaire stoornissen. De behandeling richt zich op de korte termijn op het behandelen van stemmingsepisoden en op de lange termijn op het herstel van functioneren en het voorkomen van nieuwe stemmingsepisoden.

Bij welk % van de patiënten is dit doel bereikt?

Diagnostiek: Bij het grootste deel van de mensen die in zorg komen kan na de intake een diagnose gesteld worden. Bij 10% is er na de intake sprake van diagnostische onduidelijkheid en wordt een diagnotisch traject gestart waarbij gemiddeld na 6-12 maanden helderheid is over de diagnose.

Beschrijving klinische effecten van het zorgaanbod

Patiënten worden verwezen tijdens een instabiele periode van hun ziekte of in een periode dat het (relatief) goed gaat en waarbij het doel is stabiel te blijven. Bij 58% verbeteren de psychiatrische symptomen in het eerste jaar van de behandeling. Bij 30% was er geen verandering in de hoeveelheid klachten (en stabiliteit) en slechts bij 12% verslechterde de psychiatrische klachten.

Met welk instrument worden de effecten gemeten

Door het periodiek afnemen van meet-instrumenten (IDS, BSI, en de EQ5D) wordt het verloop van klachten gevolgd.

Met de huidige ROM methodiek is het bij bipolaire stoornissen niet goed mogelijk uitspraken te doen over het lange termijn effect van de behandeling. Het doel van de behandeling op de korte termijn is weliswaar herstel van een stemmingsepisode, op de lange termijn gaat het echter om het voorkomen van een volgende episode, of het verminderen van de duur en de ernst van een volgende episode. Dit kan niet worden gemeten met het jaarlijks afnemen van ernstschalen. Hiervoor is een beloopsmaat nodig. De Clinical Global Impression – Bipolaire Versie (CGI –BP) is een instrument dat gescoord wordt door de behandelaar en waarbij een score voor de ernst van de ziekte wordt gegeven op een bepaald moment in de behandeling. Door dit regelmatig te doen ontstaat er een beeld over de vooruitgang in de tijd en ontstaat een beloopsmaat. De afdeling doet momenteel ervaring op met deze wijze van meten.

Met welke frequentie

1 x per jaar

Beschrijving resultaten zorgaanbod op kwaliteit van leven

In het eerste jaar dat mensen in behandeling kwamen steeg de gemiddelde beleefde gezondheidstoestand (als maat voor de kwaliteit van leven) gemiddeld 5 punten, van 61 naar 66 op een schaal van 100 punten.

Met welk instrument gemeten

EQ-5D

Met welke frequentie

1 x per jaar

Hoe wordt de zorg door de patiënt en/of naaste ervaren?

Over het algemeen wordt de zorg als goed ervaren. Men ervaart veel deskundigheid en betrokkenheid van behandelaren.

Rapportcijfer conform CQ index

7.9

Naam
prof. dr.
R.W.
Ralph
Kupka
Specialisatie

Hoogleraar bipolaire stoornissen

Naam
dr.
E.J.
Eline
Regeer
Specialisatie

Tijdige herkenning van de bipolaire stoornis, psychosociale interventies en medicamenteuze behandeling

Beschrijving onderzoek

Onderzoek naar de behandeling van de bipolaire stoornis in Nederland, de overeenstemming met de richtlijn van de NVvP en de factoren van invloed hierop

Verwachte einddatum
13-12-2018
Naam hoofdonderzoeker
J.W. Renes
Beschrijving onderzoek

Begrijpen, integreren en gebruik maken van de goudmijn van wetenschappelijke, professionele en patiënten kennis in de geestelijke gezondheidszorg.

Verwachte einddatum
01-07-2018
Naam hoofdonderzoeker
E. Maassen
Auteur(s)
Maassen EF, Schrevel SJ, Dedding CW, Broerse JE, Regeer BJ
Tijdschrift
Journal of Mental Health
Datum
01-02-2017
Auteur(s)
Regeer EJ, Kupka RW, Have MT, Vollebergh W, Nolen WA
Tijdschrift
International Journal of Bipolar Disorders
Datum
12-12-2015
Beschrijving
  • Avond symposium Altrecht Bipolair: jaarlijks nascholingsymposium voor psychiaters, psychologen en verpleegkundigen.Thema's waren: multidisciplinaire behandeling, bipolaire stoornis in de loop van het leven, somatiek en bipolaire stoornis.     
    Thema's waren: multidisciplinaire behandeling, bipolaire stoornis in de loop van het leven, somatiek en bipolaire stoornis
  • Kenniskring Bipolaire Stoornissen. Het doel van de kenniskring is de zorg voor patiënten met een bipolaire stoornis in de regio Utrecht te verbeteren door het delen van kennis tussen zorgprofessionals onderling. Drie keer per jaar wordt er een bijeenkomst georganiseerd. Thema’s zijn onder andere geweest: inzet van ervaringsdeskundigheid bij de behandeling, naastbetrokkenen en de bipolaire stoornis, comorbide middelengebruik, sprirituele belevingen en de bipolaire stoornis.

Wetenschappelijke presentaties/lezingen:

  • Bipolair Syndroom. R.W. Kupka. Congres Persoonlijke Psychiatrie Ede. 21 juli 2017.
  • Cognitieve gedragstherapie bij mensen met een bipolaire stoornis en een comorbide angststoornis. E.J.Regeer. NVvP Voorjaarscongres, Maastricht. 7 april 2017.
  • Impact of age of onset on the long-term course of bipolar disorder. R.W. Kupka. EPA 25the European Congress of Psychiatry Florence. 2 april 2017.
EmailTwitterLinkedIn

Ervaring van patiënten/naasten

Van een 32 jarige vrouw

Een bipolaire stoornis? Ik had er nog nooit van gehoord, laat staan dat ik kon voorzien dat het mijn leven zó zou gaan beïnvloeden! Ik was eerstejaars student, toen ik een eerste psychose kreeg. Ik werd bang voor mensen, met name bang voor hun ogen: ik veranderde in korte tijd van een blije en ambitieuze student in een onzichtbaar, bang muisje, dat met een pet met een grote klep de ogen van andere mensen op afstand hield. 

Back to top