Centrum Verslaving & LVB

Tactus

Het Centrum Verslaving en LVB is gespecialiseerd in diagnostiek en behandeling van volwassenen vanaf 18 jaar met verslavingsproblemen (middelen of een gedragsverslaving) die een licht verstandelijke beperking (LVB) hebben of zwak begaafd zijn.

 

Hoofd- en sublocatie

Keulenstraat 3
7418 ET Deventer

Raiffeinsenstraat 75
7514 AM Enschede

Wierdensestraat 32
7607 GJ Almelo

Balinkesstraat 4
7101 DL Winterswijk

Piet Heinsstraat 27
7204 JN Zutphen

Dr. Slotlaan 16
7157 AT Rekken

Willem Dreesstraat 5
7204 JP Zutphen

Verlengde Ooyerhoekseweg 30
7207 BJ Zutphen

Telefoon

Leeftijdscategorie
19-25 jaar
26-64 jaar
> 65 jaar
Beschrijving

Het Centrum Verslaving en LVB is gespecialiseerd in diagnostiek en behandeling van patiënten waarbij sprake is van een combinatie van:

  • Een lichte verstandelijke beperking of zwakbegaafdheid (LVB, IQ 50-85, problemen in aanpassingsvermogen en adaptief functioneren, ontstaan voor 18e jaar), EN
  • Een stoornis in het gebruik van middelen of gedragsverslaving (waaronder: pathologisch gokken, pathologisch gamen), al dan niet in combinatie met bijkomende psychiatrische en/of forensische problematiek.
Hoe wordt bepaald of een patiënt in aanmerking komt?

Er wordt eerst beoordeeld of het noodzakelijk is om in de behandeling specifiek rekening te houden met de LVB:

  • is aangepast zorgaanbod nodig: aangepaste procedures en professionals geschoold in gespreksvaardigheid met LVB
  • is het nodig om intensief samen te werken met LVB ketenzorg en/of sociale context (met inzet van vertrouwenspersoon).

Verder geldt voor poliklinische zorg dat de volgende patiënten in aanmerking komen:

  • Patiënten uit Overijssel en Gelderland met ernstige dubbele of triple problematiek, bij wie een SGGZ aanbod onvoldoende passend is, en waarbij het noodzakelijk is om in de behandeling rekening te houden met LVB
  • Patiënten uit andere regio's (bovenregionaal) met dubbele en triple problematiek bij wie eerdere ambulante behandeling in SGGZ in de eigen regio onvoldoende resultaat opleverde, ondanks ingezette LVB specifieke interventies.
Waar bestaat de diagnostiek uit?
  • onderzoek naar de ernst- en gevolgen van de verslavingsproblemen, met behulp van psychodiagnostiek, observaties en medische diagnostiek inclusief lichamelijk onderzoek (lab/ecg)
  • onderzoek naar psychiatrische comorbiditeit en psychosociaal functioneren, zoals (neuro)psychologisch onderzoek, psychiatrisch onderzoek, observaties door sociotherapie/vaktherapie, systeemtaxatie
  • diagnostiek van de LVB, zoals niveau van cognitief-, sociaal-emotioneel- en adaptief functioneren
  • handelingsgerichte diagnostiek om het ontwikkelingspotentieel, de ondersteuningsbehoeften (zoals praktische vaardigheden, werkvaardigheden, schoolse vaardigheden, passende bejegening, ontwikkelingsrandvoorwaarden met betrekking tot wonen/werken/recreëren) en noodzakelijke zorgcontext te bepalen
  • forensisch diagnostiek (delictanalyse, risicotaxatie)
Hoe onderscheidt dit zich van reguliere diagnostiek?

De wijze van dataverzameling is aangepast, er wordt intensief samengewerkt met het systeem van de patiënt, er wordt een concreet aanbod gedaan in eerste gesprek en er zijn minimale wisselingen tussen zorgverleners.

    Welke instrumenten worden er gebruikt bij diagnostiek?

    MATE
     

    Behandeling
    Ambulant
    Klinisch (gesloten)
    Klinisch (open)
    Beschrijving

    Bij het Centrum Verslaving en LVB wordt rekening gehouden met de verstandelijke beperkingen van de patiënten. Interventies zijn minder verbaal, het werktempo ligt lager en er wordt meer afgestemd met het systeem van de patiënt. De behandeling wordt geboden op 4 poliklinieken en in 4 klinische afdelingen.

    Op de polikliniek wordt het volgende aangeboden:

    • voor de verslaving: CGT+, Minder Drank of Drugs. Dit zijn  behandelinterventies die door het Centrum verslaving en LVB zijn ontwikkeld voor deze specifieke doelgroep, waarbij ketenzorgpartners en het netwerk (zeer) intensief worden betrokken bij het behandelproces
    • voor combinatieproblematiek: bijvoorbeeld traumabehandeling voor mensen met LVB en verslaving
    • optimaliseren van sociaalmaatschappelijke context en ondersteuning, door intensieve samenwerking met professioneel- en lekensysteem rondom de patiënt inzake preventie/signaleren/bespreken/ondersteunen bij verslavingssymptomen, alsmede door participatie van een vertrouwenspersoon in de behandeling.

    In de kliniek is er een speciaal therapeutisch klimaat met o.a.

    • behandeling verslaving: met aangepaste groeps- en individuele behandeling, medicamenteuze terugvalpreventie, training zelfcontrole met exposure (al dan niet virtueel)/ gradueel oefenen/analyse terugval en succeservaringen)
    • behandeling psychiatrische comorbiditeit, waaronder medicamenteuze en (groeps)therapeutische interventies, EMDR, PMT groep/individueel
    • algemene kennis- en vaardigheidstrainingen, o.a. ontspanning, psycho-educatie, maatschappelijk herstel
    • herstelgerichte behandeling met training zelfzorg, ADL zorg, werkvaardigheden, sociale vaardigheden, sport, vrije tijd invulling, maar ook samenwerking met actoren in thuissituatie, systeemtherapie etc.
    • forensische behandeling gericht op terugdringen recidiverisico (bijvoorbeeld delictpreventiegroep voor LVB)

     

    Naam en beschrijving
    Minder drank of drugs
    Doelgroep

    Patiënten met een verstandelijke beperking en verslavingsproblemen.

    Methodiek

    Minder Drank of Drugs is een combinatie van individuele en groepstherapie op basis van cognitieve gedragstherapie, waarbij naast verbale strategieën ook nonverbale interventies (Psychomotore therapie en creatieve therapie) worden toegepast. Er wordt gebruik gemaakt van actieve werkvormen die minder verbaal zijn. Er zijn meer bijeenkomsten, omdat het leerproces bij de doelgroep langzamer verloopt en meer herhaling en oefening nodig is.

    Beoogde effecten

    Het beoogd effect is dat de cliënt meer kennis en vaardigheden heeft om zijn verslavingsgedrag te veranderen.

    Hoe intensief is deze voor de patiënt?

    Minder Drank of Drugs duurt 12 weken, met elke week 1 individuele bijeenkomst en 1 groepsbijeenkomst. Aanwezigheid van een vertrouwenspersoon bij de individuele bijeenkomst is een must.

    Effectiviteitsonderzoek

    De interventie wordt onderzocht met ROM data (voor- en nameting) met een aangepaste vragenlijst (SumID-Q) en kwalitatief onderzoek onder de eindgebruikers. In een pilot bleek dat ongeveer driekwart van de deelnemers na 3 maanden minder dronk of gestopt was.

    Naam en beschrijving
    Seeking safety
    Doelgroep

    Patiënten met een licht verstandelijke beperking, verslavingsproblemen en trauma

    Methodiek

    Seeking Safety is een bestaande gedragmatige behandeling van trauma en verslavingsproblematiek. De centrale focus ligt op het hier en nu. Er wordt aandacht besteed aan gedrag, gedachten, interpersoonlijk contact,  aanleren van veilig gedrag en gezonde coping. Seeking safety is een combinatie van interpersoonlijke therapie, cognitieve gedragstherapie en casemanagement. In samenwerking met partners Pluryn en Trajectum wordt een addendum geschreven bij het bestaande Seeking Safety protocol voor LVB.

    Beoogde effecten

    Het doel is stabiliseren, aanleren van veilig gedrag en gezonde coping, waarna verdere traumabehandeling ingezet kan worden.

    Uitstroomcriteria

    Het Centrum hanteert de volgende uitstroomcriteria:

    • de verslavingsproblematiek is stabiel of in remissie
    • er is geen specialistische zorg meer nodig
    • de patiënt reageert niet op de behandeling, er is geen progressie te verwachten.
    Waar worden patiënten naar door- of terugverwezen?

    Buiten Tactus is er op landelijk niveau weinig specifiek verslavingszorgaanbod voor mensen met een LVB. Patiënten stromen uit naar intensieve (SG)LVB zorg of verslavingszorg of klinische zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.

    Is er een terugval aanbod?

    Het Centrum biedt terugvalpreventie op de 4 poliklinische locaties.

    Hoe wordt een second opinion aangevraagd?

    Er is een vast maandelijks spreekuur van de GZ-psycholoog voor second opinions in de penitentiaire inrichting Zutphen. Daarnaast kan het Centrum ingeschakeld worden voor een second opinion.

    Een second opinion kan worden aangevraagd via info@lvbenverslaving.nl. Vervolgens wordt een afspraak ingepland bij een regiebehandelaar.

    Naam
    dr.
    J.E.L.
    (Joanneke)
    van der Nagel
    Specialisatie

    Expert op het gebied van verslaving en LVB

    Contactgegevens
    Consultatie en adviesmogelijkheden voor verwijzers

    Verwijzers kunnen bij het Centrum terecht voor consultatie en advies. Dat kan telefonisch gevraagd en gegeven worden. Met een aantal partners uit de VG-sector vindt structureel consultatief overleg op locatie plaats.

    Ook kan uitgebreid dossieronderzoek plaatsvinden gevolgd door een advies op papier.

    Met het Centrum voor Consultatie en Adviezen (CCE) wordt samengewerkt en gekeken hoe de consultatie thuis vorm gegeven kan worden.

    Consultatie & Advies kan worden aangevraagd via info@lvbenverslaving.nl.

    Beschrijving klinische effecten van het zorgaanbod

    Bij 65% van de patiënten is sprake van aanzienlijke verbetering van de verslavingsproblematiek.

    Een patiënt is succesvol behandeld wanneer aan het einde van het traject sprake is van abstinentie of "gebruik" of "overmatig gebruik, verbeterd". Tactus volgt hiervoor de richtlijnen van de Stichting Benchmark Geestelijke Gezondheidszorg (SBGGZ). 

     

    Met welk instrument worden de effecten gemeten

    De afdeling gebruikt de MATE en de CQIndex voor het meten van de uitkomsten van zorg. Patiënt, vertrouwenspersoon en de behandelaar vullen gezamenlijk de vragenlijsten in omdat de patiënten doorgaans niet in staat zijn de lijst zelfstandig in te vullen. Ter plekke worden de scores berekend en vergeleken met eerdere scores van de patiënt. Het tonen van de scores bij eerdere metingen naast de huidige meting en de visuele presentatie in kleur hiervan (groen = onder afkapwaarde, rood er boven) blijkt bij zowel verbeterde als niet verbeterde patiënten bij te dragen tot het adequaat gezamenlijk formuleren van behandeldoelen.

    Met welke frequentie

    Het effect van de behandeling wordt elke 3 maanden en bij ontslag systematisch gemeten met de MATE. Op dit moment oriënteert Tactus zich op uitbreiding van de ROM voor LVB met een aantal lijsten tbv bijkomende problematiek en kwaliteit van leven.

    Resultaten in percentages of aantallen

    Van alle cliënten die een LVB-vriendelijke behandeling heeft doorlopen geldt dat 65% van de cliënten een succesvolle verslavingsbehandeling heeft ondergaan.

    • 35% verbeterd: abstinent
    • 25% verbeterd: gecontroleerd gebruik (maximaal 4 dagen gebruik afgelopen 30 dagen)
    • 5% verbeterd: overmatig gebruik verminderd
    • 21% stabiel: overmatig gebruik, geen verbetering, geen verslechtering
    • 14% verslechterd: overmatig gebruik, meer dan 40% toename van gebruiksdagen.
    Bijzonderheden

    Het Centrum onderzoekt uitbreiding van de ROM voor LVB met een aantal lijsten voor bijkomende problematiek en voor kwaliteit van leven. Ook zelfredzaamheid wordt een belangrijker item om te meten.

    Beschrijving resultaten zorgaanbod op kwaliteit van leven

    Op dit moment wordt de kwaliteit van leven nog niet standaard gemeten. Het Centrum wil miv 2019 instrumenten gaan gebruiken die ook geschikt zijn voor patiënten met een verstandelijke beperking, zoals de IDQOL-16.

     

    Hoe wordt de zorg door de patiënt en/of naaste ervaren?

    Patiënten zijn over het algemeen tevreden over de behandeling.

    Rapportcijfer conform CQ index

    Patiënten waarderen de behandeling bij het Centrum met gemiddeld een 8;2,5% gaf een onvoldoende.

    Naam
    prof.
    H.C.M.
    (Robert)
    Didden
    Specialisatie

    SGLVB, sterk gedragsgestoorde licht verstandelijk beperkten

    Contactgegevens

    Behavioural Science Institute, Radboud Universiteit
    dory.janssen@ru.nl.

     

    Naam
    dr.
    J.E.L.
    (Joanneke)
    van der Nagel
    Specialisatie

    LVB en verslaving

    Contactgegevens
    Naam
    dr.
    M.G.
    (Marloes)
    Postel
    Contactgegevens
    Naam
    dr.
    N.
    (Neomi)
    van Duijvenbode
    Specialisatie

    klinische en gezondheidspsychologie

    Contactgegevens
    Beschrijving onderzoek

    Doorontwikkeling van Virtual Reality in de verslavingszorg voor mensen met een LVB

    Verwachte einddatum
    2023
    Beschrijving onderzoek

    TactIQ - Intellectual Disability in Addiction Medicine, beschrijving van cliëntkenmerken en het meten van LVB

    Verwachte einddatum
    2022
    Naam hoofdonderzoeker
    Ilse Luteijn - Promotor prof. dr. R. Didden
    Auteur(s)
    VanDerNagel, J. E. L., Van Duijvenbode, N., Ruedrich, S., Ayu, A. P., & Schellekens, A. F.
    Tijdschrift
    Psychiatry Research
    Datum
    2018
    Auteur(s)
    Van Duijvenbode, N., Didden, R., Korzilius, H.P.L.M., & Engels, R.C.M.E.
    Tijdschrift
    Journal of Intellectual Disability Research
    Datum
    2017
    Auteur(s)
    VanDerNagel, J. E .L, Kiewik, M., Didden, R., Korzilius, H. P. L.M., van Dijk, M., van der Palen, J., Buitelaar, J. K., de Jong, C. A. J.
    Tijdschrift
    Advances in neurodevelopmental disorders
    Datum
    2017
    Beschrijving

    Verschillende professionals van het Centrum verzorgen presentaties op (inter)nationale congressen en verrichten onderwijsactiviteiten op (post-)initiële opleidingen. Ook verzorgen zij trainingen aan professionals in de ggz over methodieken en instrumenten die de afdeling heeft ontwikkeld.

    • Hoe werkt de zorgpadsystematiek in de verslavingszorg, aan de hand van een succesvolle implementatie van zorgpad verslaving en LVB  / Clinical Pathways in Addiction Medicine, Joanneke van der Nagel, 1 Maart 2017, V th International congress of dual diagnosis, Madrid
    • Lezing over middelengebruik in de LVB doelgroep, epidemiologie en behandeling / Substance use in Intellectual Disability, Joanneke van der Nagel, 5 Mei 2017, Royal college of psychiatrist, London

    Kijk voor actuele informatie over het scholingsaanbod www.centrumverslavingenlvb.nl

     

     

    Ervaring van patiënten/naasten

    'Op mijn vorige plek kon ik ze alles wijsmaken'

    Als ik niet hierheen was gekomen voor behandeling was ik nu dood geweest of had ik in de bak gezeten. Echt hoor! Ging helemaal verkeerd met mij. Hier heb ik geleerd dat ik zonder drugs kan. Ik wil gezond leven en sport nu veel. Hier snappen ze me tenminste. En hebben ze veel kennis van alles waar ik last van heb [verslaving, psychoses, beperking], ik kan goed met iedereen praten. Mijn EHV-er helpt mij goed, die snapt mij. Op mijn vorige plek lieten ze me veel te veel los, daar kon ik ze alles wijs maken. Dat was geen hulp.

     

    Ik heb geleerd dat er mensen zijn die mij begrijpen

    Man, 60 jaar: "Hier heb ik geleerd dat het me oplucht om over dingen te praten. Ik ben nog steeds erg achterdochtig en denk al snel dat iemand het slecht met me voor heeft, maar ik heb geleerd dat er mensen zijn die mij begrijpen en mij aardig vinden. Ik vind mezelf niet aardig. Ik ben al 60; dat verandert ook niet meer, maar het is fijn om soms met iemand te praten die naar me luistert en me helpt als ik weer eens problemen heb. Mijn leven is net een boot; het schommelt altijd, er zijn altijd golven. Het is nu tijd dat het eens rustig wordt in mijn leven."

    Ervaring met CGT-Plus

    Je hebt de CGT-Plus behandeling gehad. Wat vond je daarvan? Kun je daar iets over vertellen?
    “Ik vond het leerzaam. Dingen wat ik toch leerde over alcoholproblemen. Heel veel van geleerd van wat alcohol doet met je lichaam. En als ik uhm... Ik weet ook dat het ook eigenlijk helemaal niet belangrijk is, belangrijk in het spel. Ik heb ervan geleerd om  geen alcohol te pakken. En ook misschien die terugval die ik heb gehad, die vijf keer… toch stappen gezet om die terugval niet meer te krijgen.”

    Vijf keer had je een terugval gehad zeg je?
    “Ja. Een hele flinke. Was op m’n verjaardag. En later uhm... nog een paar keer over toen ik in huis was. En dag en nacht weg was.
    Dus daar ben ik dag en nacht.. uhm.. een andere woning krijg. Op een andere locatie. Of in Enschede of ergens anders in Overijssel. Maar wel vlak bij Enschede.
    Heeft ook wel te maken met dat de mensen nu dus alcohol drinken. Die mensen, ja ging ik altijd mee om. Ging ik altijd mee om, ja ik vind het wel belangrijk om daar niet meer mee om te gaan. Hun vinden het ook wel heel belangrijk dat het goed blijft gaan met mij enzo. Dat ik niet weer in de oude situatie val."

    "Hmm, hmm. Dus ik heb ook wel geleerd om daar nee tegen te zeggen. Ook tegen die mensen dus ook niet meer binnen laten. Dus ik heb er heel veel van geleerd. Dus ik hoop dat het nu goed gaat.”

     

    Back to top