RvA Den Bosch

Psychotraumacentrum Zuid-Nederland

Reinier van Arkel

Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland behandelt patiënten die kampen met de gevolgen van traumatische ervaringen. Eerdere behandelingen hebben vaak onvoldoende resultaat opgeleverd. Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland heeft de expertise om omgeving- en gezinsfactoren, die van invloed zijn op de problematiek, onderdeel te maken van de PTSS behandeling.

Hoofd- en sublocatie

Bethaniestraat 10
5211 LJ Den Bosch

Telefoon

Leeftijdscategorie
0-12 jaar
13-18 jaar
19-25 jaar
26-64 jaar
Beschrijving

Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland behandelt patiënten die kampen met de gevolgen van traumatische ervaringen. Eerdere behandelingen hebben vaak onvoldoende resultaat opgeleverd. Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland heeft de expertise om omgeving- en gezinsfactoren, die van invloed zijn op de problematiek, onderdeel te maken van de PTSS behandeling.

Contra-indicaties

Contra-indicaties zijn een hoofddiagnose die niet binnen trauma- en stressorgerelateerde problematiek valt en de aanwezigheid van psychopathologie die effectieve behandeling van de PTSS in de weg staat, zoals op de voorgrond staande persoonlijkheidsproblematiek, actieve suïcidaliteit en/of homocidaliteit of organische hersenbeschadiging.

Hoe wordt bepaald of een patiënt in aanmerking komt?

Middels een intake-gesprek, vragenlijsten en klinische interviews wordt bepaald of patiënten in aanmerking komen voor behandeling.

DSM V classificatie

PTSS en complexe PTSS, vaak in combinatie met andere aandoeningen, die behandelbaar zijn binnen de ambulante specialistische of hoogspecialistische zorg. Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland heeft expertise om contextuele en systemische factoren, die van invloed  zijn op aard en ernst van deze problematiek en op het beloop en effect van de behandeling, te integreren in de (specialistische) focale PTSS behandelingen.

Waar bestaat de diagnostiek uit?

Bij de intake zal worden gevraagd om een aantal vragenlijsten in te vullen. Dit zijn vragen over trauma-gerelateerde klachten maar ook over algemene gezondheid en hoe men zich op dit moment voelt. Op indicatie vindt er uitgebreid psychologisch onderzoek, psychiatrisch onderzoek of lichamelijk onderzoek plaats. Om de PTSS-klachten goed in kaart te brengen wordt binnen de hoogspecialistische zorg standaard het Klinisch Interview PTSS afgenomen. Afname neemt een uur in beslag.

Hoe onderscheidt dit zich van reguliere diagnostiek?

De diagnostiek is uitgebreider dan binnen de reguliere zorg.

Hoe intensief is deze voor de patient?

Intakegesprekken zijn 1 tot 2 afspraken van een uur. Na het eerste intakegesprek worden vragenlijsten ingevuld. Het invullen van de vragenlijsten neemt een uur in beslag en geeft de afdeling goed inzicht in de klachten die er spelen. Een tweede intakegesprek wordt op indicatie gepland. De aanvullende diagnostiek varieert in tijd.

Welke instrumenten worden er gebruikt bij diagnostiek?

Na de intake vindt de eerste routine outcome monitoring (ROM) plaats. Met ondersteuning van een basispsycholoog wordt een aantal vragenlijsten ingevuld zoals de PCL-5, LEC-5, DERS,SCORE-15 en RAND-36. Op indicatie vindt er uitgebreid psychologisch onderzoek (gz-psycholoog/klinisch psycholoog), psychiatrisch onderzoek of lichamelijk onderzoek plaats (psychiater).

Behandeling
Ambulant
Deeltijdbehandeling
Klinisch (open)
Beschrijving

Doel van de behandeling is het verminderen van symptomen en het verbeteren van het functioneren op individueel en systemisch niveau binnen een vooraf bepaalde periode. Het PTC biedt behandelingen aan in zorgtrajecten voor specialistische en hoog specialistische zorg. Dit zijn vast omschreven behandeltrajecten waarbij doelstellingen, methodiek, en duur van behandeling vooraf is vastgelegd. Binnen de hoogspecialistische zorg zijn de trajecten langer en worden er op de doelgroep of problematiek toegesneden modules toegevoegd. Evaluatie momenten en behandelplanbespreking vinden op vooraf vastgelegde momenten plaats. ROM vormt een integraal onderdeel van deze behandelevaluaties. Verlenging van behandeling vindt plaats na evaluatie op basis van vooraf gestelde evaluatiecriteria. Het accent binnen de specialistische zorg ligt op evidence based behandelingen (zoals EMDR, IE, BEPP en NET). Het accent binnen de hoog specialistische zorg ligt op een fasegericht model van traumazorg met een combinatie van evidence based, ‘best practice based’ behandelingen, en contextuele of systemische interventies. De behandelsetting is poliklinisch, dagklinisch/deeltijd of klinisch, mono- en multi-disciplinair.

 

Naam en beschrijving
Meergezinsbehandeling (MFT) en After Deployment Adaptive Parenting Interventions
Doelgroep

Voor veteranengezinnen met traumagerelateerde gezinsproblematiek biedt het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland de Meergezinsbehandeling (MFT) en After Deployment Adaptive Parenting Interventions (in ontwikkeling).

Methodiek

MFT: Intensieve meervoudige interventiemethodiek gebaseerd op systeemtherapie, groepstherapie en Mentalisation Based Treatment. De MFT behandeling richt zich op gezinnen en bestaat uit 10 dagen verspreid over 4 maanden.
ADAPT: Laagdrempelige meervoudige interventiemethodiek ontwikkeld voor veteranengezinnen en gebaseerd op Parent Management Training-Oregon (PMTO). De ADAPT behandeling richt zich op ouders en bestaat uit 14 wekelijkse bijeenkomsten van twee uur.  

Beoogde effecten

Het doel van de behandeling is het versterken van ouderschap, opvoedvaardigheden, emotie-regulatie in opvoedsituaties en veranderen van gezinsdynamiek.

Hoe intensief is deze voor de patiënt?

Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland streeft ernaar alle behandelingen voortdurend te evalueren door wetenschappelijk onderzoek. Mocht dit tijdens de behandeling aan de orde zijn dan wordt expliciet gevraagd om toestemming voor medewerking aan het onderzoek.

Effectiviteitsonderzoek

Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland heeft de werkzaamheid van MFT onderzocht met een Delphi- en een kwalitatieve studie. Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland start nu een kwantitatief onderzoek naar de effecten van MFT en ADAPT.

Naam en beschrijving
Specialistische Intensieve Trauma Therapie (SITT)
Doelgroep

Patiënten met meervoudig of complex trauma.

Methodiek

Dit nieuwe programma bestaat uit twee keer drie dagen intensieve traumabehandeling met overnachting. Wanneer tijdens de behandeling blijkt dat aanvullende hoogspecialistische zorg noodzakelijk is kan deze in het verlengde ervan aangeboden worden. Het unieke van het Psychotraumacentrum is dat er reeds gedurende de intensieve traumabehandeling aandacht is voor dagelijks functioneren bijvoorbeeld in het gezin en snel geschakeld kan worden als blijkt dat verdere hoogspecialistische zorg noodzakelijk is.

Beoogde effecten

Vermindering van PTSS klachten, verbeteren van functioneren.

Hoe intensief is deze voor de patiënt?

Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland streeft ernaar alle behandelingen voortdurend te evalueren door wetenschappelijk onderzoek. Mocht dit tijdens de behandeling aan de orde zijn dan wordt expliciet gevraagd om toestemming voor medewerking aan het onderzoek.

Effectiviteitsonderzoek

Een onderzoeksprotocol wordt op dit moment ontwikkeld zodat de effectiviteit van SITT vanaf aanvang wetenschappelijk geëvalueerd wordt.

Uitstroomcriteria

De behandeling wordt afgesloten indien de vooraf opgestelde doelstellingen voor de behandeling binnen de afgesproken termijn zijn behaald, of als deze doelstellingen niet haalbaar blijken te zijn en er geen andere reële doelstellingen kunnen worden behaald op de afdeling, of als men geen deel wenst te nemen aan de behandeling of andere mogelijke behandelingen.

Waar worden patiënten naar door- of terugverwezen?

Afgesloten en terugverwezen naar de huisarts of verwijzer. Bij andere psychische klachten waar nog verdere behandeling nodig en wenselijk zou zijn wordt doorverwezen naar de basis-ggz of andere partners.

Is er een terugval aanbod?

De behandeling wordt in principe afgesloten, maar bij terugval behoort een verkorte intake, zo mogelijk bij de eigen behandelaar, tot de mogelijkheden.

Met welk instrument wordt de uitstroom getoetst/vastgesteld?

Gepoogd wordt het behandelresultaat en het behalen van de doelen te objectiveren middels de Transdiagnostische Decision Tool en ROM gegevens, die zowel bij begin als einde van de behandeling worden verkregen.

Hoe wordt een second opinion aangevraagd?

Een second opinion kan altijd aangevraagd worden bij de aanwezigheid van trauma-gerelateerde problematiek of bij het vermoeden hiervan. Een patiënt kan op de gebruikelijke manier aangemeld worden voor een second opinion. Er wordt een gesprek gepland bij een klinisch psycholoog of psychotherapeut. Bij dit gesprek worden in de regel geen vragenlijsten (ROM) afgenomen.

De bevindingen worden teruggekoppeld naar de aanvrager.

Naam
dr. mr.
E.
(Elisa)
van Ee
Specialisatie

Diagnostiek en behandeling van complexe trauma gerelateerde contextuele en gezinsproblematiek.

Contactgegevens

(073) 658 64 00 - e.van.ee@reiniervanarkel.nl

Bijzonderheden

Specifieke interesse in interdisciplinaire benaderingen en kinderen geboren uit seksueel/oorlogsgeweld.

Consultatie en adviesmogelijkheden voor verwijzers

Het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland beantwoordt regelmatig vragen uit de basis-ggz en (hoog)specialistische ggz uit het hele land. Deze kunnen variëren van een verzoek om een korte mondelinge consultatie met betrekking tot diagnostiek of behandelbeleid tot een uitgebreide second opinion. De aangevraagde expertise beslaat zowel het gebied van psychotrauma als de transculturele psychiatrie.

De afdeling biedt consultatie voor behandeling van op de voorgrond staande én comorbide trauma en stressorgerelateerde problematiek en daarmee gepaard gaande contextuele en systemische interventies in de basis- en specialistische ggz.

Beschrijving doelstelling zorgaanbod

Doelstelling van het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland is het ontwikkelen en bieden van kwalitatief hoogwaardige zorg voor de effectieve behandeling van post-traumatische stressstoornissen in de specialistische en hoogspecialistische zorg. Doelstelling van de behandeling is het verminderen van post-traumatische stressklachten en trauma gerelateerde problematiek en het verbeteren van dagelijks functioneren.

Bij welk % van de patiënten is dit doel bereikt?

Aan het eind van de behandeling zijn op geestelijk én sociaal functioneren 61.1% van de patiënten verbeterd, 7,4% onveranderd en 31.5% verslechterd. In 2017 is het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland tevens gestart met het meten van posttraumatische stress-klachten. Op dit moment zijn daar nog te weinig gegevens om betrouwbare resultaten te kunnen rapporteren.

Hoe wordt dit gemeten?

Het resultaat van de behandeling wordt op verschillende manieren in kaart gebracht:

  1. Op klachtniveau door het afnemen van de ROM
  2. Op systemisch niveau indien systemische interventies worden toegevoegd aan de behandeling
  3. Patiëntwaarde wordt gemeten met een rapportcijfer
  4. Wetenschappelijk onderzoek
Beschrijving klinische effecten van het zorgaanbod

Traumaklachten zijn verminderd, functioneren in het dagelijks leven is verbeterd waardoor de kwaliteit van leven is verbeterd. De negatieve effecten van chronische traumaklachten op de directe omgeving zoals het gezin zijn hersteld.  

Met welk instrument worden de effecten gemeten

Bij aanvang en afronding van de behandeling kan het Klinisch Interview PTSS worden afgenomen. Resultaten van de behandeling worden elk half jaar gemeten op de volgende manier:

Geestelijk en sociaal functioneren HONOS
Traumaklachten PCL-5
Emotieregualtie DERS
Gezinsfunctioneren SCORE-15
Kwaliteit van leven RAND-36
Resultaten in percentages of aantallen

Op het gebied van traumaklachten zijn er beperkt gegevens beschikbaar: Na een jaar behandeling zijn de traumaklachten van 50% van de patiënten verbeterd, van 29% gelijk gebleven en van 21% verslechterd. Resultaten bij afronding van de behandeling zijn voor traumaklachten nog niet bekend. Aan het eind van de behandeling zijn op geestelijk én sociaal functioneren 61.1% van de patiënten verbeterd, 7,4% onveranderd en 31.5% verslechterd. Patiënten die langdurig begeleid werden bij het PTC zijn ook meegenomen in deze resultaten. De afgelopen periode heeft PTC de chronische zorg verplaatst naar een andere afdeling. De verwachting is dat hierdoor de behandelresultaten van de afdeling zullen verbeteren.

Bijzonderheden

Voor een groot deel van de patiënten spelen niet door de behandeling beïnvloedbare factoren (zoals de asielprocedure) een rol in het geestelijk en sociaal functioneren van de patiënt. Deze niet beïnvloedbare factoren hebben een negatieve invloed op het behandelresultaat.

Beschrijving resultaten zorgaanbod op kwaliteit van leven

Sinds 2017 meet het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland tevens de kwaliteit van leven. Op dit moment zijn er nog te weinig gegevens om betrouwbare resultaten te kunnen rapporteren. Verbetering van kwaliteit van leven is een speerpunt in de behandeling van het Psychotraumacentrum Zuid Nederland.

Met welk instrument gemeten

Dit wordt jaarlijks met RAND-36 gemeten.

Beschrijving overige resultaten

In de behandeling is aandacht voor een verbetering van het dagelijks functioneren, bijv werk- of schoolhervatting, sociaal functioneren, maatschappelijk functioneren.

Hoe is dit gemeten/vastgesteld

Verbetering van het dagelijks functioneren werd voorheen alleen vastgesteld in gesprekken tussen patiënt en behandelaar. Sinds 2017 is het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland tevens gestart met het meten van fysiek en sociaal functioneren middels de RAND-36 en gezinsfunctioneren middels de SCORE-15. Op dit moment zijn er nog te weinig gegevens om betrouwbare resultaten te kunnen rapporteren.

Hoe wordt de zorg door de patiënt en/of naaste ervaren?

Patiënten beleven de zorg als professioneel, betrokken en goed. Er is veel aandacht voor de naasten van patiënt. Patiënten noemen de bejegening expliciet als goed.

Rapportcijfer conform CQ index

Patiënten waarderen de zorg met een rapportcijfer 7,5.

Naam
prof. dr.
I.H.
(Ivan)
Komproe
Specialisatie

Gespecialiseerd in onderzoek naar effecten van grootschalige ingrijpende gebeurtenissen op de geestelijke gezondheid, instrumentontwikkeling en ontwikkeling van interventies m.n. voor bevolkingsgroepen.

Contactgegevens
Naam
dr. mr.
E.
(Elisa)
van Ee
Specialisatie

Diagnostiek en behandeling van complexe trauma gerelateerde gezinsproblematiek.

Contactgegevens
Naam
dr.
H.
(Hanneke)
van Gestel-Timmermans
Specialisatie

Hanneke van Gestel-Timmermans        

Beschrijving onderzoek

An evidence-based intervention framework for children born of sexual violence: Systematisch in kaart brengen van moeder-kind relatie bij kinderen geboren uit seksueel geweld.

Verwachte einddatum
December 2018
Naam hoofdonderzoeker
K. Anderson
Beschrijving onderzoek

Families in the Frontline.

Verwachte einddatum
December 2021
Naam hoofdonderzoeker
P. Janssen
Auteur(s)
E. van Ee & R. J. Kleber
Tijdschrift
The Lancet
Datum
Augustus 2012
Auteur(s)
E. Van Ee, M.J. Jongmans, N.Van der Aa & R.J. Kleber
Tijdschrift
Family Process
Datum
juni 2016
Auteur(s)
E. Van Ee, S. Murris & D. Kool
Tijdschrift
Journal of Aggression
Datum
Mei 2018
Beschrijving

Kennisoverdracht over diagnostiek en behandeling van trauma, complex trauma, EMDR, doelgroepen/context, hechting, ouder-kind interactie, gezinnen.

Tweejaarlijks congres, wetenschappelijke referaten en symposia intern en extern, onderwijs binnen de opleiding tot klinisch psycholoog en psychotherapeut.

Wetenschappelijke presentaties/lezingen:

  • Oog voor het gezin, MFT voor veteranengezinnen - keynote. E. van Ee. Lustrumcongres BNMO. Leusden 2015.
  • Children born of sexual violence - invited speaker. E. van Ee. Transforming communities, healing societies. Johannesburg 2015.
  • A new generation: how refugee trauma affects parenting and child development - keynote. E. van Ee. The well-being and needs of families with refugee background – perspectives of research and practical work. Helsinki 2014.
EmailTwitterLinkedIn

Ervaring van patiënten/naasten

Mannelijk veteraan (34 jaar): na jaren geworsteld te hebben met nachtmerries, woede-uitbarstingen en herbelevingen lag mijn leven op zijn kop. Ik was mijzelf kwijt en mijn gezin. In de behandeling heb ik voor de tweede keer EMDR gehad, maar nu met veel aandacht voor mijn vermijding. Hierdoor heb ik geen nachtmerries en herbelevingen meer. Daarna heb ik een gezinsbehandeling gevolgd. Dat heeft ons geleerd hoe de ruzies te stoppen en weer met elkaar te praten. De wereld is weer open gegaan. De gordijnen zijn weer open, er hangt weer een deurbel op, er mogen weer mensen binnenkomen.

Vrouwelijke vluchteling (42 jaar): in de behandeling bij het Psychotraumacentrum Zuid-Nederland heb ik vooral geleerd mijzelf weer te zien als mens en de ander te durven vertrouwen. Door wat ik heb meegemaakt was ik van binnen kapot. Mijn behandelaar was de eerste die weer naar mij keek als een persoon. Niet al mijn klachten zijn verdwenen, dat vind ik moeilijk. Maar ik durf weer te vertrouwen op mezelf. En ik durf weer te leven.  

Back to top