Specialistisch Centrum Ontwikkelingsstoornissen (SCOS)

Dimence

Het specialistisch centrum ontwikkelingsstoornissen (SCOS) is gespecialiseerd in diagnostiek en behandeling van volwassenen (vanaf 18 jr) met autisme spectrum stoornissen en/of AD(H)D waarbij sprake is van zeer complexe bijkomende problematiek. Zoals verslaving, trauma, destructief gedrag of suïcidaliteit. Het centrum richt zich specifiek op patiënten die zijn vastgelopen in een eerdere gespecialiseerde ggz-behandeling, patiënten met onopgeloste diagnostiekvragen en patiënten die ernstig beperkt worden in hun functioneren door hun problematiek.

Hoofd- en sublocatie

Nico Bolkesteinlaan 1
7416 SB Deventer

Telefoon

Leeftijdscategorie
19-25 jaar
26-64 jaar
Beschrijving

Het specialistisch centrum ontwikkelingsstoornissen (SCOS) is gespecialiseerd in volwassenen met autisme spectrum stoornissen en/of AD(H)D waarbij sprake is van zeer complexe bijkomende problematiek. Zoals verslaving, trauma, destructief gedrag of suïcidaliteit, angst en depressieve stoornissen, psychotische stoornissen. Het centrum richt zich  op patiënten uit het hele land die zijn vastgelopen in een eerdere gespecialiseerde ggz-behandeling, patiënten met onopgeloste diagnostiekvragen en patiënten die ernstig beperkt worden in hun functioneren door hun problematiek. Binnen het SCOS is specifieke deskundigheid aanwezig op het gebied van: vrouwen met autisme en/of ADHD, verslaving, forensische problematiek, systeemproblematiek, angst, depressie, psychose en dwang.

Contra-indicaties

Verstandelijke beperking.

Hoe wordt bepaald of een patiënt in aanmerking komt?

Het SCOS behandelt altijd samen met het verwijzende team. De volgende patiënten komen in aanmerking voor diagnostiek en/of behandeling:

  • Volwassenen vanaf 18 jaar en normaal-intelligent of hoger
  • Voor diagnostiek: Gemotiveerd vermoeden bij de verwijzer op aanwezigheid van ASS en/of ADHD, dat ondanks eerdere professionele en deskundige aandacht niet is vastgesteld in de 2e lijn
  • Voor behandeling: Vastgestelde diagnose ASS of ADHD en bijkomende ontwrichtende problemen of vragen (farmacotherapie, algeheel functioneren, gedrag) die met de deskundigheid in de tweede lijn onvoldoende behandeld kunnen worden
  • Zeer complexe bijkomende problematiek, waaronder verslavingsproblematiek, angst en depressieve stoornissen, psychotische stoornissen.

De volgende patiënten komen in aanmerking voor opname:

  • volwassenen vanaf 18 jaar en normaal-intelligent of hoger
  • patiënten met een vastgestelde diagnose autisme spectrumstoornis
  • patiënten met ernstige bijkomende problematiek zoals verslaving, destructief gedrag of suïcidaliteit, angst en depressieve stoornissen, psychotische stoornissen
  • uitbehandeld in de gespecialiseerde ggz of ondanks aantoonbaar professionele inspanning niet verwezen kunnen worden naar de gespecialiseerde ggz.
DSM V classificatie

299.00 Autismespectrumstoornis, 314.00/314.01 Aandachtdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis, Comorbide stoornissen, zoals angst- en depressieve stoornissen, middelenmisbruik en gedragsproblematiek

Waar bestaat de diagnostiek uit?

De diagnostiek bestaat uit psychiatrisch onderzoek, (neuro) psychologisch onderzoek en verpleegkundig onderzoek. Het traject bestaat uit tenminste 3 afspraken met verschillende medewerkers, waaronder een verpleegkundig specialist, psychiater en klinisch- of GZ-psycholoog. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van vragenlijsten en worden de voorgeschiedenis en relevante omstandigheden in kaart gebracht. Gelet op de grote overlap tussen ASS en ADHD hanteert het SCOS een integrale diagnostiek. Dat wil zeggen dat er bij een vraag naar diagnostiek naar ASS ook wordt gekeken naar ADHD en vice versa.

Hoe onderscheidt dit zich van reguliere diagnostiek?

De diagnostiek is niet gericht op het bevestigen of accepteren van een diagnose of classificatie, maar is vooral bedoeld om een integraal gepersonaliseerd verklaringsmodel te formuleren voor de patiënt, die op een voor de patiënt inzichtelijke manier leidt tot een behandelvoorstel. De manier waarop dit wordt gedaan is overgenomen in de landelijke multidisciplinaire richtlijn Autismespectrum stoornissen (2013).

Hoe intensief is deze voor de patient?

Een diagnostiektraject bestaat uit tenminste 3 afspraken van 60-90 minuten, waarbij de patiënt verschillende medewerkers spreekt. In het algemeen worden de onderzoeken op locatie in Deventer en Zwolle uitgevoerd. In overleg kunnen deze ook op andere locaties, waar de patiënt verblijft, worden uitgevoerd, wanneer hier goede aanleiding voor is. Vanaf aanmelding tot 1e afspraak duurt ongeveer 6-8 weken. Afhankelijk van de uitgevoerde onderzoeken duurt het daarna ongeveer 4-8 voordat de uitslag bekend is en in een adviesgesprek wordt besproken met patiënt (en naasten).

Welke instrumenten worden er gebruikt bij diagnostiek?

Naast het gebruikelijke onderzoeksinstrumentarium dat bij diagnostisch onderzoek wordt gebruikt, zoals de NIDA, DSM-5 interview, ADOS, Disco, hetero- en ontwikkelingsanamnese, bestaat het onderzoek uit een psychiatrisch onderzoek, (neuro)psychologisch onderzoek en verpleegkundig onderzoek. Een belangrijk onderdeel van het diagnostiektraject is intercollegiale toetsing van de bevindingen en conclusies. Diagnostiek bestaat voor een deel uit de reguliere instrumenten die worden gebruikt bij diagnostisch onderzoek naar ontwikkelingsstoornissen en comorbide stoornissen. Daarnaast wordt er ook gebruik gemaakt van de specifieke expertise die er is bij de verschillende medewerkers van het SCOS. Diagnostiek is niet alleen evidence based, maar ook experience based.                                              

Behandeling
Ambulant
Klinisch (open)
Beschrijving

Het SCOS biedt ambulante en klinische behandeling. De ambulante behandeling vindt plaats in Deventer en Zwolle. De klinisch behandeling (16 bedden) vindt plaats in Deventer in het gebouw Lorna Wing. Hier zijn medium en high care units, waarbij de nadruk ligt op het stabiliseren en reguleren van gedrag van patiënten met autisme; patiënten met ADHD worden hier niet opgenomen.

Specifieke behandeling die door het SCOS wordt aangeboden zijn traumabehandeling (EMDR), mindfulness, inzicht-gevende psychotherapie, verpleegkundige diagnostiek en verpleegkundige interventies en farmacotherapie. De zorgverlening is geënt op het Syndroom-Persoon-Professional (SPP) model. Hierbij wordt evenredig aandacht besteed aan de 'rol' van patiënt en professional en de persoon achter de patiënt en professional. Uitgangspunt voor diagnostiek en behandeling zijn zelfregulatie en betekenisverlening.

Naam en beschrijving
EMDR voor volwassenen met autisme spectrum stoornissen
Doelgroep

Volwassenen met autismespectrum stoornissen met traumagerelateerde symptomen.

Methodiek

Patiënten met ASS geven vaak een andere betekenis aan ervaringen. In deze behandeling legt de therapeut meer nadruk op het concreet en gevisualiseerd uitvragen van trauma en PTSS klachten. Tevens wordt rekening gehouden met een veelal langzamer tempo van informatieverwerking en verminderde werkgeheugencapaciteit bij patiënten met ASS. De snelheid en veelheid van afleidende stimuli zoals gebruikt bij EMDR worden aangepast. Daarnaast wordt meer nadruk gelegd op lijfelijke associaties en benoemt de therapeut de lijfelijke veranderingen en non-verbaal gedrag bij de patiënt met ASS. 

Beoogde effecten

Afname van psychologische stress en afname van autistische kenmerken.

Hoe intensief is deze voor de patiënt?

.

Effectiviteitsonderzoek

De methode is onderzocht door middel van een non-randomized add-on design met drie fasen (wachtlijst, interventie, follow-up).  Er hebben 36 mensen met ASS meegedaan aan het onderzoek. Hieruit blijkt dat EMDR bij ASS goed toepasbaar is en dat na interventie de trauma gerelateerde klachten, de psychologische stress en autistische kenmerken significant waren afgenomen. Dit was na 2 maanden follow-up nog steeds zo.

 

Naam en beschrijving
Vaardigheden-web ASS
Doelgroep

Patiënten met ASS, ter voorbereiding op een opname. 

 

Methodiek

Het Vaardigheden-web ASS maakt inzichtelijk op welke levensgebieden patiënten met autisme moeilijkheden ervaren in het dagelijkse leven. Het complete behandel- en begeleidingsaanbod van het SCOS is gekoppeld aan de iconen uit het Vaardigheden-web ASS. Hierdoor kan op een gestructureerde en methodische manier geïnventariseerd worden op welke levensgebieden er hulpvragen bestaan.
Vervolgens worden behandeldoelen met bijbehorende interventies geformuleerd. En deze worden met behulp van het Vaardigheden-web ASS gedurende de behandeling gemonitord.

Beoogde effecten

.

Hoe intensief is deze voor de patiënt?

.

Effectiviteitsonderzoek

Het vaardigheden- web ASS is in een pilot uitgetest bij 4 patiënten. Zij waren positief.

Uitstroomcriteria

Ambulante behandelingen worden beëindigd wanneer er geen hoogspecialistische hulpvraag meer is en patiënten voldoende verder kunnen worden behandeld in de Specialistische GGZ. De klinische behandeling wordt beëindigd wanneer er geen verdere verbetering meer wordt bereikt bij de opname en/of na 2 jaar.

Omdat er bij verwijzende instanties soms een gebrek aan kennis en deskundigheid op het gebied van ASS en ADHD is, zoekt het SCOS in samenspraak met de verwijzer naar mogelijkheden om de nazorg goed te organiseren.

Waar worden patiënten naar door- of terugverwezen?

Ambulant:

  • diagnostiek: patiënten worden na diagnostiek terugverwezen naar de verwijzer.
  • behandeling: Patiënten gaan verder met de behandeling bij het verwijzende team

Klinisch: in de laatste fase van de opname wordt met patiënten besloten hoe het verdere traject eruit ziet, wat betreft wonen; dagbesteding, werk of opleiding; verdere ambulante behandeling en/of begeleiding.

Hoe wordt een second opinion aangevraagd?

De second opinions voor mensen met een vastgestelde diagnose ASS of ADHD kunnen gaan over medicatievragen, gedragstherapeutische of systemische behandelopties, sociaal-emotioneel functioneren of specifieke onderwerpen zoals een euthanasiewens, de toelaatbaarheid van dwang en drang, of advies bij juridische aangelegenheden.

Een second opinion kan worden aangevraagd via het aanmeldformulier, dat te vinden is op de website van het SCOS. Aangezien het gaat om het aanleveren van veel informatie, is het advies om bij twijfel of het wel een geschikte aanmelding is, eerst contact op te nemen en de aanmelding mondeling voor te leggen. Nadat de aanmelding is gescreend en er een indicatie is om een second opinion of diagnostisch onderzoek uit te voeren, wordt deze ingepland.

Wanneer de second opinion gaat om het opnieuw bekijken van een al gestelde diagnose, is de uitvoering gelijk aan een diagnostisch onderzoek.
Bij een second opinion in het kader van een gestagneerde behandeling, waarbij het gaat om een behandeladvies, wordt op gestructureerde manier informatie verzameld over de tot dan toe uitgevoerde behandelingen. Denk hierbij aan dossieronderzoek, het verzamelen van informatie door de patiënt en naasten te spreken en eventueel behandelaren. Op basis van de verzamelde informatie wordt een advies uitgebracht, dat eerst met de desbetreffende patiënt wordt doorgesproken en daarna aan de verwijzer wordt doorgegeven in een schriftelijk verslag.

 

Naam
mr. dr.
B.B.
(Bram)
Sizoo
Specialisatie

Diagnostiek en behandeling van volwassenen met ASS; verslaving bij ontwikkelingsstoornissen.

Contactgegevens

(0570) 60 45 00 - b.sizoo@dimence.nl

Naam
dr.
P.J.M.
(Patricia)
van Wijngaarden
Specialisatie

Diagnostiek en behandeling van volwassenen met ADHD; verslaving bij ontwikkelingsstoornissen.

Contactgegevens

(0570) 60 45 00 - p.vanwijngaarden@dimence.nl

Consultatie en adviesmogelijkheden voor verwijzers

Behandelaren kunnen terecht voor consultatie en advies. Consultatie en diagnostiek wordt in principe uitgevoerd op de locatie van SCOS, maar kan in overleg ook daar plaatsvinden waar de patiënt verblijft.

Beschrijving doelstelling zorgaanbod

De doelstelling van ambulant zorg is:

  • stellen van een diagnose
  • het geven van een behandeladvies, waarmee stagnerende behandelingen een vervolg kunnen krijgen
  • mee behandelen met reguliere behandelteams bij stagnerende behandelingen met als doel dat patiënten weer gebruik kunnen maken van reguliere specialistische behandeling en zorg

De doelstelling van klinisch zorg is:

  • vergroten van zelfredzaamheid op verschillende leefgebieden
  • vergroten van zelfregulatie
Beschrijving klinische effecten van het zorgaanbod

Verbeteren van functioneren op verschillende levensgebieden, verbeteren van zelfregulatie en management, minder comorbide klachten zoals angst en depressie.

Met welk instrument worden de effecten gemeten

Het effect van de behandeling wordt gemeten met de volgende instrumenten.

  • Health of the Nation Outcome Scales (HoNOS)
  • Positieve Uitkomsten Lijst (PUL)
  • de Session Rating Scale (SRS)
  • CQ-Index.

De metingen vinden plaats bij opname, minimaal elke 6 maanden en bij ontslag.

Resultaten in percentages of aantallen

Uit een eerste (beperkte) kwalitatieve analyse van het promotieonderzoek van Hendrikje Bloemert blijkt dat behandeling door het SCOS een positief effect heeft. Dit blijkt echter nog niet uit de HoNOS resultaten; deze laten weliswaar een kleine verbetering zien na behandeling, maar de resultaten zijn niet statistisch significant. In 2019 worden de eerste (kwantitatieve) resultaten van het promotieonderzoek verwacht, waarmee de afdeling meer inzicht hoopt te krijgen in de factoren van behandeling die bijdragen aan herstel of juist afbreuk doen aan herstel.

Omdat een belangrijk deel van de zorgverlening van de afdeling bestaat uit het geven van adviezen en second opinions, onderzoekt de afdeling ook de tevredenheid van de verwijzers. Deze wordt gemeten met een vragenlijst. In de periode januari 2018 – juni 2018 werd de het SCOS door hen gewaardeerd met een 7,6.

Beschrijving resultaten zorgaanbod op kwaliteit van leven

Patiënten functioneren beter op verschillende levensgebieden, zoals wonen, zelfzorg en dagactiviteiten. Daarnaast gaan ze beter om met de beperkingen voortkomend uit hun stoornis.

Rapportcijfer conform CQ index

Het rapportcijfer op de CQI is over de jaren 2016-2017 een 8,1.

Naam
prof. dr.
G.
(Gerrit)
Glas
Specialisatie

Angststoornissen bij ASS en ADHD; Filosofie en psychiatrie.

Contactgegevens
Naam
mr. dr.
B.B.
(Bram)
Sizoo
Specialisatie

Diagnostiek en behandeling van volwassenen met ASS; verslaving bij ontwikkelingsstoornissen.

Contactgegevens
Naam
dr.
P.J.M.
(Patricia)
van Wijngaarden
Specialisatie

Diagnostiek en behandeling van volwassenen met ADHD; verslaving bij ontwikkelingsstoornissen.

Contactgegevens
Beschrijving onderzoek

Factoren van invloed op de intensiteit van de behandeling van patiënten met een autismespectrumstoornis en het geassocieerde herstel.

Verwachte einddatum
31-12-2018
Naam hoofdonderzoeker
H. Bloemert
Auteur(s)
Sizoo, B.B., van der Gaag, R.J. & van den Brink, W.
Tijdschrift
Autism: International Journal of Research and Practice
Datum
01-05-2015
Auteur(s)
Sizoo, B.B., Kuiper, E.
Tijdschrift
Research in developmental disabilities
Datum
01-05-2017
Auteur(s)
Van Wijngaarden-Cremers, P.J.M., van der Gaag R.J.
Tijdschrift
European Psychiatry
Datum
01-05-2015
Beschrijving

Congres: Kwetsbaarheid en herstel: hoe zit het nu echt? Thema: Zelfmanagement bij Autisme, hoe kwetsbaarheid samengaat met herstel. 29 09 2017 te Amersfoort.

Titel presentatie
Health and genderdifferences in relation to stressresponse
Naam professional
P. van Wijngaarden
Datum
30-04-2016
Naam en plaats congres
6th International congress of medicine and women's health, Medellin, Colombia

Ervaring van patiënten/naasten

Mannelijke patiënt, (17 jaar bij opname): Ik heb een autismespectrum stoornis. Zelf zeg ik liever PDD-NOS/ADHD. Ik wist jarenlang niet wie ik was. Ik gedroeg me als een kind van zeven. Ik kon nergens op wachten, alles moest gelijk gebeuren. En als het niet ging zoals ik het had bedacht, dan werd ik heel boos. Ging ik met spullen smijten. En dat gebeurde al bij de meest eenvoudige dingen. Thuis begrepen ze me niet. En daardoor kon mijn familie me ook niet helpen. Het liep totaal uit de hand. Ik werd uit huis geplaatst. Ik heb in deze periode ontzettend veel verdriet gehad. Dit was niet wat ik wilde. Op 8 augustus 2014 kwam ik bij Dimence. Ik had mijn eigen kamer. Er was veel begeleiding aanwezig en ik kreeg nog weinig taken. In de volgende fase is de begeleiding wel aanwezig, maar is het aan jezelf om daar aan te kloppen. Nu zit ik aan het einde van Fase 2. Hier doe je alles zelf. Mis je structuur? Dan is het aan jou om te zorgen voor meer structuur. Gedurende de hele periode, had ik een begeleider. Hij heeft mij een hand toegereikt. Dat was precies wat ik nodig had. Het contact met mijn eigen familie is ook verbeterd. Ik merk nog steeds dat ze me niet altijd begrijpen. Ik zoek alleen nu zelf niet altijd de confrontatie op. Ik weet hoe het zit en dat is voldoende. Wat ik geleerd heb? Dat fouten maken niet altijd slecht is. Dat ik anderen een helpende hand kan bieden. Dat ik mijn woede kan beheersen. Ik heb eigenlijk geleerd om te fietsen. Mijn begeleider was de zijwieltjes. Nu mag ik het zelf doen. En dat is spannend. En tegelijk heb ik er veel zin in. Ik ben gelukkig.

Back to top